Lao động bậc thấp Trung Quốc tràn lan, cử nhân Việt Nam thất nghiệp

Tỉnh Hà Tĩnh là một trong những địa phương “nổi cộm” trong tình trạng người Trung Quốc hoạt động trái phép. Năm 2013, Thanh tra Sở lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) tỉnh Hà Tĩnh đã xử phạt được 3 nhà thầu 35 triệu đồng, buộc xuất cảnh lao động chui trước thời hạn 102 cần lao nhưng không thấm vào đâu so với thực trạng đang diễn ra tràn lan tại địa phương. Theo số liệu báo cáo của Sở LĐ-TB-XH TẠI ĐÂY Hà Tĩnh vào tháng 1/2014 trên địa bàn tỉnh có 54 tổ chức và cơ sở sử dụng 3.250 lao động nước ngoài trong đó có tới 1.910 cần lao làm việc chui, không giấy phép và chủ yếu là người Trung Quốc. Hao hao, tại các dự án thuộc trọng tâm Điện lực Duyên Hải (huyện Huyên Hải, tỉnh Trà Vinh) có con số thống kê khoảng 230 cần lao đang làm việc nhưng chưa được cấp phép và số lượng hoạt động chui hoàn toàn có thể lớn hơn thế. Thêm vào đó, những lao động Trung Quốc còn dùng chiêu thức núp dưới bóng “chuyên gia”, “kỹ sư” vào Việt Nam làm mướn việc bộ hạ. Xã Vĩnh Tân (huyện Tuy Phong, Bình Thuận) đã trở thành “làng” Trung Quốc khi số lượng lao động Trung Quốc “ăn theo” dự án công trình trọng điểm Nhiệt điện Vĩnh Tân. Nhiều công nhân Trung Quốc được “gắn xem thêm mác” chuyên gia, kỹ sư nhưng bản tính chỉ là bốc vác, đào hố, tháo dỡ giàn giáo bên trong nhà máy với mức lương được trả cao hơn rất nhiều so với người Việt. Theo Tổng cục Thống kê đã đánh giá trong năm 2013 tỷ lệ thất nghiệp có thiên hướng “tăng nhẹ” từ 1,81% đến 1,9% so với năm 2012. Thậm chí ông Nguyễn Bá Ngọc, Phó viện trưởng Viện Khoa học lao động và từng lớp, còn lạc quan đánh giá Việt Nam nằm trong số các nước có tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất thế giới trong bản vắng quý I/2014. Nhưng con số này không phản ảnh đúng thực trạng từng lớp. Ông Nguyễn Thắng – Trung tâm phân tách và dự báo Viện Hàn lâm khoa học tầng lớp nhấn mạnh trong bẩm Kinh tế vĩ mô năm 2013 do Ủy ban Kinh tế quốc hội công bố, cho dù số lượng người không mất việc có số lượng lớn (do quay lại khu vực kinh tế phi chính thức) nhưng thu nhập và điều kiện làm việc bị ảnh hưởng tiêu cực. Bởi thế, chỉ số click here tỷ lệ thất nghiệp không có quá nhiều ý nghĩa với tình cảnh thực tại của Việt Nam. Như vậy có thể thấy, tại khu vực kinh tế chính thức, chất lượng cần lao của Việt Nam cũng là một dấu chấm hỏi lớn khi tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm cần lao có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao còn cao hơn nhóm không có chuyên môn (riêng trong quý IV 2013 đã có thêm 72.000 cử nhân Việt Nam thất nghiệp so với cùng kỳ năm ngoái). Một bức tranh đối nghịch với lực lượng cần lao Trung Quốc dù không có chuyên môn nhưng lại được nhận lương kỹ sư, chuyên gia. Và lao động phổ biến tại nhiều địa phương còn bị chèn ép bởi những ưu đãi khó hiểu dành cho lao động Trung Quốc. Đơn cử như tại nhà thầu Viện Nghiên cứu và thiết kế xi măng Hợp Phì của Trung Quốc ở Thanh Hóa rất nhiều lao động có sẵn tại Việt Nam đều bị nhà thầu từ khước để thay bằng cần lao Trung Quốc. Dù đã có nhiều văn bản, quy định được đưa ra để kiểm soát số lượng cũng như chất lượng cần lao nước ngoài nhưng cần lao Trung Quốc dường như lại vô hình trước cơ quan chức năng khi hoạt động đằng sau các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Những tác động lâu dài chưa tại đây được đo đếm, nhưng đối với từng địa phương, lao động Trung Quốc chính là tình trạng an ninh tầng lớp, văn hóa bất ổn. Còn đứng trên quan điểm chính sách vĩ mô, tại hội thảo “Triển vọng kinh tế và tầm nhìn chính sách năm 2014” , các chuyên gia kinh tế còn thổ lộ nỗi lo ngại, nếu sau này có nhập TPP, những lợi thế của một thành viên chưa hẳn đã rơi vào Việt Nam khi các doanh nghiệp nội có sức cạnh tranh yếu, các doanh nghiệp nước ngoài ăn sâu vào nền kinh tế, mà phần ngon nhất của chiếc bánh có thể sẽ rơi vào tay Trung Quốc.