Trịnh Công Sơn: Xin cho tôi...

Trịnh Công Sơn, người nhạc sĩ suốt thời kì rong chơi cõi tạm cũng từng xin. Ông xin cái gì? trước nhất lại phải đáp câu hỏi, Trịnh Công Sơn là ai? Thật là phù phiếm khi tôi lại gán cho ông thêm một định nghĩa nữa. Trong tác phẩm Trịnh Công Sơn một nhạc sĩ tuấn kiệt , Bửu Ý đã kê gần ba mươi định nghĩa mà người ta gán cho ông. Với tôi, nghe và hát Trịnh Công Sơn bao năm nay điều đọng lại về ông chính là một nhạc sĩ của tình. Cứ như chất liệu làm nên trái tim ông là tình, cứ như quanh ông luôn tỏa ra một trường yêu thương bất tận. Thế thì Trịnh Công Sơn còn xin gì nữa nếu không phải là yêu? Ông yêu hết thảy mọi thứ gặp phải trong cái trường thương bất tận ấy, quê hương, con người, tự nhiên, cây cỏ... Thực ra, thật khó mà phân định rẽ ròi, tình yêu quê hương cũng chính là tình ái đồng loại, thiên nhiên, đất trời. Hết thảy đan xen, hòa quyện, lắng đọng bên nhau không hề có ranh giới rẽ ròi. Trịnh Công Sơn đơn giản gọi tất tật là "đời", ở đó ông tự thấy mình "yêu quá đời này", ở đó ông chỉ biết nói lời tạ ơn, dù đến rồi đi. Quê hương - hai tiếng thân thương gần gụi ấy đối với ông thỉnh thoảng là "một trời mưa bay", là "đồi thông nắng đầy", đơn sơ góc phố, hay chỉ là một chiếc lá thu phai. Hãy bắt đầu hành trình thương xót cùng ông từ một con đường, con đường thư thả "một ngày cầu xin thong dong con đường" (Vẫn nhớ cuộc đời). Chưa cần phải đi đâu vội, cứ đứng yên đấy mà chiêm ngưỡng nét đẹp quê hương hiện ra từ một chiều hoàng hôn "xin đứng yên trong chiều lao xao từng bóng hoàng hôn" ( Tình xót xa vừa ). Mà đâu chỉ có hoàng hôn, người nghệ sỹ còn muốn nối rừng núi với biển xa, nối từ đêm tới ngày "xin ngủ dưới vòm cây,... Xin chờ những rạng đông" ( Ru ta ngùi ngùi ). Sống giữa thế cục còn đầy sân hận này mới thấy tình cảm yêu quê hương, yêu đồng loại của Trịnh Công Sơn tinh khôi và đáng quý biết bao. Ông không hề xin một tí danh lợi nào cho bản thân, mọi ước mơ của ông đều chỉ dành cho quê hương thần thoại. Ông "xin có một ngày ngồi thong dong" chỉ để "trao đến mọi loài chút tình tôi" ( Như tiếng thở dài ). Ông ngồi đó khoan thai hướng về quê hương nhọc nhằn gian khó mà xin cho mưa thuận gió hòa, "xin cho bốn mùa đất trời lặng gió" ( Hoa vàng mấy độ ), "xin hãy cho mưa qua miền đất rộng" ( Diễm xưa ). Chứng kiến cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn xương tan thịt nát, bất lực nhìn quê hương bị cày xới với bao người dân lành vô tội phơi thây trên ruộng đồng, người nghệ sĩ với trái tim đau chỉ còn biết ngửa mặt lên trời xin đôi bên quên đi thù hận "thù hận xin quên, đây quê hương mình" ( Lại gần với nhau ). Nhưng nào có ai nghe lời cầu xin của người nghệ sĩ, trong những cái đầu nóng kia chỉ đầy ắp súng đạn và bạo lực, mặc cho ông mê mải "xin cho đêm không có đạn bay", "cho tôi đi nâng dậy hòa bình" ( Xin cho tôi ). Quê hương với tình yêu minh mông của mẹ, với bước chân trẻ con rộn rã là thế bỗng trở thành xa ngái trong khói lửa chiến tranh, để Trịnh Công Sơn xót xa thêm một lần "xin tay mẹ nồng cháy, cho tôi nghe chân trẻ rộn ràng. Cho quê hương giấc ngủ thật hiền" " ( Xin cho tôi ). Thân quê hương cũng như thân một con người. Không ai có thể thương xót với một cái tâm bấn loạn, thân thể chỉ có thể ban phát tình trong sự bình yên, yên lặng. Trịnh Công Sơn cũng thế, khi quê hương có được "giấc ngủ thật hiền" ông nhận ra rằng "từ đó tôi yêu em" ( Xin cho tôi ). Quê hương là em và em cũng là quê hương, cũng như em là tôi và tôi cũng là em vậy. Với trái tim ngập tràn thương tình của mình Trịnh Công Sơn dành trọn tình yêu cho em không hề vụ lợi, không định cướp đoạt điều gì. Mọi thứ ông vẫn chỉ dành cho em rất thực bụng "xin cho tay em còn muốt dài", "xin chân em qua từng phiến ngà, xin mây xe thêm màu áo lụa" ( Còn tuổi nào cho em ). Phần mình, ông chỉ rén "xin cho về trọ gần nhau" ( Ở trọ ), hay đơn giản chỉ "xin làm quán trọ buồn chân em ghé chơi". Mà nếu em có đành đoạn ra đi thì Trịnh Công Sơn cũng tự nguyện "xin làm đá cuội mà lăn nối gót hài" ( Biết đâu cỗi nguồn ). Trong "Trịnh Công Sơn một người thơ ca một cõi đi về", tôi thích một đoạn Anh Ngọc viết về Trịnh Công Sơn như thế này: "Con người ấy sinh ra để mà yêu và từ yêu lại sinh ra sờ soạng. Bởi thương con người - từng con người một, bé nhỏ và phong phanh - mà dẫn đến thương dân tộc, thương quần chúng. #, Và xót thương cả nhân loại". Trịnh Công Sơn từng "xin cho tôi vẹn nguyên hình hài" chỉ để "cho tôi nghe lời hát cỏ cây", nhưng nay trái tim ông đã ngừng đập, hình hài của ông đã không còn nguyên lành mà tan theo cát bụi. Tuy nhiên cái chết đối với ông có nhẽ chẳng lạ lùng gì. Thậm chí ông còn hình dung ra cái ngày "tôi phải đi, tay chia ly cùng đời sống này". Đến cả lúc ấy, ở bên kia thế giới, ông vẫn còn lắng tai đất đá tự tình "xin được xin nằm yên, đất đá hoan hỉ một miền" ( Rơi lệ ru người ). Tôi tin rằng ở cõi vĩnh hằng ông vẫn còn đau đáu với tình yêu quê hương. Trái tim ông ngừng đập nhưng trường yêu thương từ đó vẫn lan tỏa như một thứ ánh sáng nhật nguyệt có thể cứu chuộc thân phận như ông hằng mong mỏi. Nguyễn Quốc Túy