BRICS đang hướng đến một 'tầm nhìn chung'

Lập “IMF” và “WB” riêng Với chủ đề "Tăng trưởng chung: Các giải pháp bền vững", hội nghị lần này đặc biệt chú trọng đến liên kết kinh tế nội khối. Lãnh đạo các nước thành viên gồm Tổng thống Brazil Dilma Rousseff, Tổng thống Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, chủ toạ Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma đã ký kết thỏa thuận thành lập ngân hàng chung, nhằm huy động nguồn lực tài trợ cho cơ sở hạ tầng và những dự án phát triển vững bền trong các nền kinh tế thành viên BRICS, các nền kinh tế mới nổi khác và các quốc gia đang phát triển. Các nhà lãnh đạo BRICS tại hội nghị. Ảnh: THX/TTXVN Tổ chức tài chính này có tên gọi là “nhà băng phát triển mới” (NDB), với số vốn điều lệ là 50 tỉ USD, chia đều cho 5 thành viên và dự kiến sẽ nâng lên mức 100 tỉ USD trong thời gian tới. Về lâu dài, NDB sẽ có thể mở rộng số lượng thành viên dự, với điều kiện phần góp vốn của BRICS phải trên 55%. Hội sở chính của NDB sẽ được đặt tại Thượng Hải (Trung Quốc), với chức chủ toạ đầu tiên do Ấn Độ cáng đáng. Cũng tại hội nghị, một quỹ dự trữ ngoại hối có quy mô vốn 100 tỉ USD đã chính thức được thành lập, với Trung Quốc đóng góp 41 tỷ USD; Brazil, Ấn Độ và Nga mỗi nước đóng góp 18 tỷ USD và Nam Phi góp 5 tỷ USD. Quỹ này hướng tới việc ổn định thị trường tiền tệ trước những “cú sốc” khủng hoảng tài chính hoặc là do thay đổi chính sách của các nhà băng trung ương trên thế giới, nhất là Cục dự trữ Liên bang Mỹ (FED). Sự ra đời của của hai định chế tài chính trên được xem là bước tiến dài của BRICS, là thành quả của 2 năm thương thảo bít tất tay, với nhiều trở lực nhiều lúc tưởng chừng khó có thể vượt qua. Tổng thống click here Brazil cho rằng, NDB là một chọn lọc của các nước đang phát triển để giải quyết nhu cầu vốn, và sẽ cho phép các nước BRICS độc lập hơn về kinh tế. Giới chuyên gia thì cầu mong, NDB có vai trò như là “ngân hàng thế giới” (WB), còn Quỹ dự trữ ngoại hối của BRICS mang “dáng dấp” của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Với hai tổ chức này, BRICS đang kiên tâm tạo dựng một “sân chơi riêng”, độc lập với các định chế tài chính quốc tế như WB, IMF… do Mỹ và phương Tây lãnh đạo, chi phối, sử dụng như là các công cụ chính trị để mở mang can hệ toàn cầu. Trong tuyên bố chung, lãnh đạo BRICS đã công khai thông tõ sự thất vọng trước việc IMF, WB chậm canh tân đổi mới mô hình hoạt động, gây ra “những tác động thụ động về tính hợp pháp, hiệu quả, uy tín” của các định chế này. Thể hiện vai trò, ảnh hưởng chính trị Ẩn sau các chương trình hành động về kinh tế vốn được xem là mục đích sơ khởi của cơ chế hiệp tác BRICS, các nhà lãnh đạo Nga, Trung Quốc, Brazil, Ấn Độ và Nam Phi đã đưa ra những kiên tâm chính trị mạnh mẽ tại hội nghị lần này. Tuyên bố chung Fortaleza 2014 lập “kỉ lục” về độ dài trong 6 kì họp thượng đỉnh, với 72 điểm, biểu đạt ý kiến, tầm nhìn của BRICS về hàng loạt các vấn đề kinh tế, chính trị, an ninh toàn cầu… bên cạnh các nội dung hiệp tác nội khối. Lãnh đạo 5 nước thành viên nhận định: Bất ổn chính trị và xung đột tiếp diễn dai dẳng tại nhiều điểm nóng trên thế giới, cùng với đó là sự nổi lên của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống; trong cảnh ngộ đó, BRICS sẽ có những đóng góp hăng hái trong việc xử lý những thách thức này, khi mà các cấu trúc điều hành quốc tế đã “giảm sút tính hợp pháp và hiệu quả”. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh, BRICS đang ở giai đoạn phát triển có tính lịch sử, “trở thành một người chơi quan trọng trong các quan hệ quốc tế… đây là lần trước hết BRICS có cùng một tiếng nói chung”. Tổng thống Nga Putin nhòm, BRICS ngày càng chứng tỏ được “sức nặng” trong các vấn đề quốc tế, phê duyệt việc cương quyết phản đối lối hành xử đơn phương trong các quyết định kinh tế, chính trị toàn cầu; mong muốn các quốc gia tiến đến cách tiếp cận chung trong các vấn đề nảy, tránh đối đầu. Tuyên bố chung khẳng định liên hiệp quốc là thiết chế đa phương quan yếu nhất để duy trì hòa bình, ổn định và phát triển trên thế giới, đồng thời tái khẳng định sự cấp thiết phải cải cách LHQ, trọng tâm là cải cách Hội đồng bảo an LHQ theo hướng tăng cường tính đại diện, nâng cao hiệu quả, nhằm xử lý tốt các thách thức toàn cầu. Tại hội nghị, Nga và Trung Quốc đánh giá cao vị thế, vai trò của Brazil, Ấn Độ và Nam Phi trong các vấn đề quốc tế, ủng hộ đề nghị của 3 nước này ở đây muốn có vai trò lớn hơn tại LHQ. Đáng chú ý, trong vậy thúc đẩy hiệp tác với các nước khác, nhất là các nước đang phát triển và các nền kinh tế mới nổi, các nhà lãnh đạo BRICS đã có phiên họp chung với nguyên thủ các nhà nước thuộc Liên minh các nhà nước Nam Mỹ (UNASUR), nhằm thúc đẩy quan hệ cộng tác giữa hai khối, “vì hòa bình, an ninh, phát triển kinh tế, tiến bộ tầng lớp trong một thứ tự thế giới mới đang ngày càng gắn kết, phức tạp, toàn cầu hóa”. Giới phân tách nhận định, với tiềm năng, thế mạnh to lớn của từng thành viên, BRICS đang hướng đến một “tầm nhìn chung” nhằm nâng cao vai trò của nhóm với tư cách là một đầu tàu tăng trưởng của kinh tế thế giới, một “người chơi chính” trên bàn cờ quốc tế, hướng tới một trật tự đa cực, “vì ích phần lớn, tránh tình trạng hậu thuẫn đơn phương chỉ phục vụ lợi ích của một số nước” - như phát biểu của Tổng thống nước chủ nhà Rousseff. Hoài Thanh